|
|
|
|
Metodologia bezpiecznego postępowania w obszarach zagrożonych wybuchem. Konstrukcja urządzeń posiadających certyfikat iskrobezpieczeństwa uniemożliwia wytworzenie przez nie energii wystarczającej do zapalenia materiałów łatwopalnych. Normy iskrobezpieczeństwa obejmują wszystkie urządzenia, mogące wytworzyć jedno lub wiele zdefiniowanych źródeł potencjalnego wybuchu:
- iskry elektryczne,
- łuki elektryczne,
- płomienie,
- gorące powierzchnie,
- elektryczność statyczna,
- promieniowanie elektromagnetyczne,
- reakcje chemiczne,
- uderzenie mechaniczne,
- tarcie mechaniczne,
- zapłon sprężeniowy,
- energia akustyczna,
- promieniowanie jonizujące.
|
|
|
- Petrochemie
- Platformy wiertnicze i rafinerie
- Farmacja
- Rurociągi
- Inne środowiska, w których mogą występować opary lub gazy wybuchowe.
|
|
|
- Materiał palny (gaz, cząsteczki/kurz)
- Tlen/powietrze
- Źródło zapłonu
Połączenie tych elementów występuje bardzo często w przemyśle chemicznym, petrochemicznym i farmaceutycznym. Przykładowe ilości materiału palnego, wystarczające do stworzenia mieszanki palnej pokazują, jak niewielkie ich stężenie może stanowić zagrożenie dla pracowników.
Substancji |
Dolna granica wybuchu (% objętości) |
| Acetylen |
2,3 |
| Etylen |
2,3 |
| Benzyna |
~0,6 |
| Benzol |
1,2 |
| Gaz ziemny |
4,0 (7,0) |
| Olej opałowy/napędowy |
~0,6 |
| Metan |
4,4 |
| Propan |
1,7 |
| Dwusiarczek węgla |
0,6 |
| Wodór |
4,0 | |
|
|
 |
ATEX (Europa) Dyrektywa 94/9/WE Unii Europejskiej, powszechnie nazywana ATEX (od „Atmosphères Explosibles” — „Atmosfery wybuchowe”) jest podstawową normą europejską regulującą zagadnienia systemów zabezpieczających i urządzeń przeznaczonych do użytkowania w obszarach zagrożonych wybuchem. Stworzona z myślą o pełnieniu roli dyrektywy harmonizującej, obejmuje kluczowe zagadnienia związane z ochroną zdrowia i bezpieczeństwem. Zastąpiła dotychczas obowiązujące normy krajowe i unijne.
Dyrektywa ATEX określa obowiązujące wymogi dotyczące urządzeń elektrycznych i elektronicznych przeznaczonych do użytkowania w strefach zagrożonych wybuchem, sprzedawanych na terenie UE od 1 lipca 2003 roku.
Normy oparte na dyrektywie ATEX wchodzą życie w wielu innych krajach świata. |
 |
NEC (Stany Zjednoczone) Krajowe Normy Elektryczne (National Electrical Code — NEC) są podstawą dla wszystkich norm elektrycznych obowiązujących na terenie Stanów Zjednoczonych. Klasyfikacje i powiązane z nimi oznaczenia produktów przeznaczonych do użytkowania w strefach niebezpiecznych regulują normy NEC 500 i 505. Na podstawie NEC 500 powstają również normy obowiązujące w różnych krajach świata (poza Europą). Wymogi NEC 505 i ATEX są bardzo zbliżone. |
|
|
 |
Firma Factory Mutual Firma Factory Mutual Research, będąca częścią Factory Mutual (FM) Global, opracowała wytyczne dla procesu certyfikacji urządzeń przeznaczonych do użytkowania w obszarach zagrożonych wybuchem. |
 |
Kanadyjskie Stowarzyszenie Normalizacyjne (Canadian Standards Association — CSA) Centrum akredytacji dla rynku północnoamerykańskiego z siedzibą w Toronto, w Kanadzie. |
| |
ZELM Europejskie centrum akredytacji ATEX z siedzibą w Niemczech. |
| |
KEMA Europejskie centrum akredytacji ATEX z siedzibą w Holandii. |
|
|
|
Każde certyfikowane urządzenie iskrobezpieczne jest klasyfikowane według dyrektywy ATEX, a także według wymogów NEC, bądź też norm Factory Mutual Standards. Omówienie odpowiednich systemów klasyfikacji umożliwi rozpoznanie strefy przeznaczenia danego produktu, typu zabezpieczenia oraz grup gazów i klas temperatury, w których może ono pracować.
Przykład: według dyrektywy ATEX Fluke 707ex jest opisany jako II 2 G EEx ia IIC T4
| |
Symbol oceny zgodności z dyrektywą ATEX. Oznaczenie to musi znajdować się na wszystkich urządzeniach stosowanych w strefach niebezpiecznych na terenie Unii Europejskiej. |
| II 2 G: |
Klasyfikacja stref. „II” oznacza, że danego przyrządu nie można używać w obszarach górniczych. „2” oznacza kategorię urządzenia. W tym przypadku jest ono przeznaczone do użytku w drugich pod względem zagrożenia strefach. „G” oznacza atmosferę, w tym przypadku gaz, opary i mgłę. |
| „EEx” |
oznacza ochronę przed wybuchem na podstawie europejskich przepisów dotyczących przestrzeni zagrożonych wybuchem. |
| „ia” |
oznacza rodzaj ochrony przez wybuchem. W tym przypadku energia w urządzeniu lub złączu została obniżona do bezpiecznego poziomu. |
| IIC: |
Grupa gazów „IIC” oznacza zgodność z najbardziej niebezpieczną grupą gazów. |
| „T4” |
oznacza klasę temperatury, określającą maksymalną temperaturę powierzchni. |
| |
Przykład klasyfikacji fabrycznej: Fluke 707ex należy do klasy FM N.I. klasa 1, dział 2, grupy A-D, T4. |
| |
Symbol zgodności z klasyfikacją Factory Mutual. |
| N.I. |
Urządzenie nie wywołuje zapłonu, energia wewnętrzna ograniczona jest do poziomu nie grożącego zapłonem określonej atmosfery w trakcie użytkowania. |
| Class 1 (klasa I): |
urządzenie może być użytkowane w atmosferach zawierających gazy, opary i płyny (nie w atmosferach zawierających pył, włókna lub opiłki). |
| Div 2 (dział 2): |
Urządzenie certyfikowane do pracy w strefie 2, w której zagrożenie wybuchem może występować sporadycznie i przez krótki okres. |
| Groups A-D (grupy A-D): |
Urządzenie może być użytkowane w atmosferze zawierającej gazy wybuchowe należące do grup A-D, takie jak: acetylen, wodór, mieszanka acetylenu i propanu. | | | |
|